LexAM

← Ընտանեկան իրավունք

Երեխայի խնամքի նպաստը կդառնա միասնական, իսկ արտերկրում երեք ամսից ավելի մնալը կդադարեցնի նպաստը

6 նոյեմբերի 2026 թ.

Կարճ ամփոփում

Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարությունը առաջարկում է փոխել ծննդյան, երրորդ և հաջորդ երեխայի ու մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի նպաստների կանոնները։ 2028 թվականից ծնված երեխաների համար խնամքի նպաստը կլինի միասնական չափով, իսկ ուշ դիմելու դեպքում նպաստը հետադարձ կնշանակվի միայն երեք ամսով։ Ծնողի կամ երեխայի՝ երեք ամսից ավելի արտերկրում լինելը կդադարեցնի նպաստը, բայց բանկում տարեկան հայտարարություն ստորագրելու պարտականությունը կվերանա։

Այսօր «Պետական նպաստների մասին» օրենքով երեխայի ծննդյան հետ կապված երեք նպաստ կա՝ ծննդյան միանվագ նպաստը, երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի ամսական նպաստը, որը վճարվում է մինչև երեխայի վեց տարին լրանալը, և մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի նպաստը։ Խնամքի նպաստի չափը, օրենքի 28.3-րդ հոդվածի համաձայն, կախված է նրանից, թե ծնողը գտնվում է խնամքի արձակուրդում, թե ոչ։ Գյուղական բնակավայրում հաշվառված և արձակուրդում գտնվող ծնողը ստանում է երկու չափերը միասին։ Հիմնավորման տվյալներով՝ այսօր դա նշանակում է 37,500 դրամ արձակուրդում գտնվող ծնողի համար, 31,600 դրամ՝ արձակուրդում չգտնվողի, և 69,100 դրամ՝ արձակուրդում գտնվող գյուղաբնակ ծնողի համար։

Երկու ամսական նպաստների համար գործում են տարբեր ժամկետներ։ Երրորդ երեխայի նպաստը ուշ դիմելու դեպքում կարող է նշանակվել դիմելու ամսվան նախորդող վեցերորդ ամսից (26.2-րդ հոդվածի 8-րդ մաս), իսկ խնամքի նպաստը նշանակվում է երեխայի 70 օրականը լրանալուց հետո, եթե ծնողը դիմել է տասներկու ամսվա ընթացքում (28.4-րդ հոդվածի 2-րդ մաս)։ Երրորդ երեխայի նպաստի իրավունքը դադարում է, եթե երեխան անընդմեջ վեց ամսից ավելի բացակայում է Հայաստանից, իսկ խնամքի նպաստինը՝ տասներկու ամիս և ավելի բացակայելու դեպքում։ Բացի այդ, երրորդ երեխայի նպաստ ստացող ծնողը տարին առնվազն մեկ անգամ պետք է ներկայանա բանկ և ստորագրի հայտարարություն այն մասին, որ գտնվում է Հայաստանում (26.2-րդ հոդվածի 10-րդ մաս), այլապես վճարումը դադարեցվում է։

Նախագիծը մի քանի հիմնական փոփոխություն է անում։ Առաջինը՝ 2028 թվականի հունվարի 1-ին կամ դրանից հետո ծնված երեխաների համար խնամքի նպաստի չափն այլևս չի տարբերակվի ըստ խնամքի արձակուրդի կամ գյուղաբնակ լինելու։ Կլինի մեկ միասնական չափ, որը կսահմանի կառավարությունը։ Երկրորդը՝ նույն երեխաների համար երկու նպաստն էլ հետադարձ կնշանակվեն ոչ թե վեց կամ տասներկու, այլ միայն երեք ամսով։ Այսինքն՝ եթե երրորդ երեխան ծնվել է 2028 թվականի մարտին, և ծնողը դիմում է հոկտեմբերին, այսօրվա կանոնով նպաստը կնշանակվեր ապրիլից, իսկ նոր կանոնով՝ միայն հուլիսից։ Երրորդը՝ երկու նպաստի իրավունքն էլ կդադարի, եթե ծնողը կամ երեխան անընդմեջ երեք ամսից ավելի բացակայի Հայաստանից։ Չորրորդը՝ բանկում տարեկան հայտարարություն ստորագրելու պարտականությունը վերացվում է։ Հայաստանում գտնվելը կստուգվի սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական համակարգի տվյալներով, իսկ Հայաստան վերադառնալուց կամ կրկին հաշվառվելուց հետո երրորդ երեխայի նպաստը կվերականգնվի առանց ծնողի դիմումի։ Հինգերորդը՝ խնամքի նպաստ նշանակելու համար դիմելու օրը Հայաստանում պետք է գտնվի ոչ միայն երեխան, այլև ծնողը, և նպաստը կվճարվի միայն ծնողի սոցիալական ապահովության բանկային հաշվին։ Նախագիծը նաև օրենքից հանում է «որդեգրող» բառը, քանի որ որդեգրողը օրենքով համարվում է ծնող, և ծննդյան միանվագ նպաստի համար սահմանում է դիմելու տասներկուամսյա ժամկետ՝ հաշված ծննդյան ամսից։

Հիմնավորման համաձայն՝ տարբեր ժամկետներն ու ընթացակարգերը լրացուցիչ բեռ են ստեղծում թե՛ քաղաքացիների, թե՛ պետական մարմնի համար, իսկ գործող վեցամսյա և տասներկուամսյա ժամկետները նպաստի «հասցեականության» տեսանկյունից արդյունավետ չեն։ Միասնական չափը պետք է վերացնի այն դժգոհությունները, որոնք առաջանում են, երբ գործատուն ուշացումով է հաշվետվություն ներկայացնում հարկային մարմին, և նպաստը սխալ չափով է հաշվարկվում ու հետո վերահաշվարկվում։ Հիմնավորումը, սակայն, տվյալներ չի բերում այն մասին, թե քանի ընտանիք է ստանում այս նպաստները, քանիսն են երկար ժամանակ գտնվում արտերկրում, կամ որքան գումար կխնայվի։

Փոփոխությունները կազդեն 2028 թվականից երեխա ունեցող բոլոր ընտանիքների վրա, բայց ամենից շատ՝ երեք և ավելի երեխա ունեցող ընտանիքների, այն ընտանիքների, որոնց անդամներից մեկը աշխատում կամ սովորում է արտերկրում, գյուղաբնակ ծնողների և այն ծնողների վրա, որոնք սովորաբար ուշ են դիմում։ Փոփոխությունները կազդեն նաև տարածքային կենտրոնների և բանկերի աշխատանքի վրա։

Նախագծի ուժեղ կողմերն ակնհայտ են։ Ծնողն այլևս ստիպված չի լինի տարին մեկ անգամ բանկ գնալ հայտարարություն ստորագրելու համար, իսկ վերադառնալուց հետո երրորդ երեխայի նպաստը կվերականգնվի ինքնաշխատ եղանակով։ Երկու նպաստի կանոնները կմոտեցվեն միմյանց, ինչը համակարգը կդարձնի ավելի հասկանալի։ Միասնական չափը կվերացնի գործատուի ուշացած հաշվետվություններից առաջացող վերահաշվարկները։ Որդեգրողին առանձին չնշելը կօգնի պահպանել որդեգրման գաղտնիքը։

Կան նաև թույլ կողմեր և բաց հարցեր։ Առաջինը՝ նախագիծը չի նշում, թե որքան է լինելու միասնական չափը։ Հետևաբար հնարավոր չէ ասել, թե արդյոք խնամքի արձակուրդում գտնվող գյուղաբնակ ծնողը, որն այսօր ստանում է ամենաբարձր գումարը, կշահի, թե կկորցնի։ Երկրորդը՝ երեք ամսվա բացակայության կանոնը խիստ է։ Այն կիրառվում է ոչ միայն երեխայի, այլև ծնողի բացակայության դեպքում, և դիվանագիտական ծառայողներից բացի նախագիծը այլ բացառություններ չի նախատեսում, օրինակ, արտերկրում բուժման կամ սեզոնային աշխատանքի դեպքերի համար, երբ երեխան մնում է Հայաստանում։ Երրորդը՝ ստուգումը հիմնվելու է սահմանային համակարգի տվյալների վրա, բայց նախագիծը հատուկ չի կարգավորում, թե ինչպես կարող է ծնողը վիճարկել սխալ տվյալը։ Չորրորդը՝ հիմնավորումն ինքն է նշում, որ բյուջեի ծախսերը կարող են նվազել հենց ավելի սեղմ ժամկետների հաշվին։ Այսինքն՝ խնայողության մի մասը հնարավոր է գոյանա այն ընտանիքների հաշվին, որոնք ուշ են դիմում։ Հինգերորդը՝ հիմնավորումը նշում է, որ օտարերկրյա պետությունում գրանցված երեխայի ՀՀ անձնագիր ունենալու պահանջը «առավելապես փաստաթղթային» է, բայց երրորդ երեխայի նպաստի դեպքում նախագիծը պահպանում է անձնագրի պահանջը՝ միայն հանելով «դիմելու օրվա դրությամբ» ձևակերպումը։ Պարզ չէ, թե գործնականում ինչ է փոխվում այս մասով։

Օրենքը ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող ամսվա 1-ից, բայց հիմնական դրույթները կգործեն 2028 թվականի հունվարի 1-ից։ Միասնական չափը և եռամսյա հետադարձ ժամկետը կվերաբերեն միայն այդ օրվանից հետո ծնված երեխաներին, իսկ բացակայության և նպաստը դադարեցնելու նոր կանոնները կտարածվեն նաև ավելի վաղ ծնված երեխաների վրա՝ անցումային դրույթներով։ Տվյալների փոխանակման դրույթները կգործեն կառավարության համապատասխան որոշումն ընդունվելուց հետո, որը պետք է ընդունվի օրենքն ուժի մեջ մտնելուց վեց ամսվա ընթացքում։ Հիմնավորման համաձայն՝ 2027 թվականին բյուջեի եկամուտները չեն փոխվի, իսկ ծախսերը կարող են նվազել։ 2028 թվականի լրացուցիչ ծախսերը կհաշվարկվեն այդ տարվա բյուջետային գործընթացում։ Նախագիծը հանրային քննարկման է դրված մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 20-ը։

Սկզբնաղբյուր՝ https://www.e-draft.am/projects/10856/about

Նման վերլուծություններ

Քննարկվում է

Էլեկտրոնային առևտրի նոր օրենք. ինչ են պարտավոր լինելու առցանց հարթակներն ու վաճառողները

Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարարությունն առաջարկում է «Էլեկտրոնային առևտրի մասին» նոր օրենք և Քաղաքացիական օրենսգրքի փոփոխություններ։ Հարթակները պետք է ստուգեն վաճառողներին, գնորդին նախապես ցույց տան ամբողջական գինն ու առաքման ժամկետը, քննեն բողոքներն ու անօրինական ապրանքների մասին ահազանգերը։ Օրենքը ուժի մեջ կմտնի հրապարակումից վեց ամիս անց, իսկ գործող հարթակները կունենան ևս վեց ամիս։

Քաղաքացիական իրավունք · Այլ / Ընդհանուր

Քննարկվում է

Դասագրքերի գնահատման նոր գործիք. ինչ է փոխվում և ինչ՝ ոչ

Նախագիծը դասագրքերի բովանդակային և մեթոդական գնահատման փուլում սահմանում է տեքստի լեզվական մատչելիության և ընթեռնելիության լրացուցիչ գնահատում՝ Լեզվի կոմիտեի մշակած ընթեռնելիության համաթվի գործիքով։ Արդյունքները օժանդակ են և մերժման հիմք չեն, իսկ հանձնաժողովը կարող է առաջարկել մինչև 10 աշխատանքային օրում լրամշակել հատվածները։ Գիտականության, ամբողջականության և չափորոշչին համապատասխանության պահանջները պահպանվում են։

Այլ / Ընդհանուր

Քննարկվում է

Մի ստորագրություն, մի վճար պակաս․ ինչ է փոխվելու բազմաբնակարան շենքերի գազամիացման ժամանակ

Նախագիծը բազմաբնակարան շենքերի բնակիչների և կազմակերպությունների համար վերացնում է գազամատակարարման ցանցին միանալու տեխնիկական պայմաններ ստանալու փուլում գազասպառման համակարգի սեփականատիրոջ գրավոր համաձայնության պահանջը։ Փոփոխության նպատակը բնակիչների համար ավելորդ վարչական և ֆինանսական խոչընդոտների, այդ թվում՝ համաձայնության դիմաց լրացուցիչ վճարների պահանջի նվազեցումն է։ Միաժամանակ, տեխնիկական և անվտանգության մյուս պահանջները պահպանվում են։

Այլ / Ընդհանուր