LexAM

← Այլ / Ընդհանուր

Քննարկվում էԱյլ / Ընդհանուր

Դասագրքերի գնահատման նոր գործիք. ինչ է փոխվում և ինչ՝ ոչ

2 հոկտեմբերի 2026 թ.

Կարճ ամփոփում

Նախագիծը դասագրքերի բովանդակային և մեթոդական գնահատման փուլում սահմանում է տեքստի լեզվական մատչելիության և ընթեռնելիության լրացուցիչ գնահատում՝ Լեզվի կոմիտեի մշակած ընթեռնելիության համաթվի գործիքով։ Արդյունքները օժանդակ են և մերժման հիմք չեն, իսկ հանձնաժողովը կարող է առաջարկել մինչև 10 աշխատանքային օրում լրամշակել հատվածները։ Գիտականության, ամբողջականության և չափորոշչին համապատասխանության պահանջները պահպանվում են։

Գործող կարգավորմամբ՝ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի 2022 թվականի հունիսի 9-ի N 20-Ն հրամանի N 1 հավելվածը սահմանում է հանրակրթական առարկաների դասագրքերի ստեղծման, հրատարակման և չափորոշչին դրանց համապատասխանության գնահատման առարկայական հանձնաժողովների ձևավորման կարգը: Նախագծով փոփոխվող 21-րդ կետի 3-րդ ենթակետը վերաբերում է դասագրքերի բովանդակային և մեթոդական գնահատմանը: Հիմնավորման համաձայն՝ այս փուլում այժմ գնահատվում են ուսումնական նյութերի բովանդակային, մեթոդական և այլ բնութագրերը: Նախագծում ենթակետի գործող տեքստը չի բերվում, ուստի դրա ճշգրիտ ձևակերպումը պետք է ստուգել հրամանի գործող խմբագրությամբ: Այսինքն՝ գործող կարգով լեզվական մատչելիության և ընթեռնելիության գնահատման համար առանձին, չափելի գործիք նախատեսված չէ:

Հիմնավորման մեջ այս բացը ներկայացվում է որպես խնդիր, քանի որ դասագրքի տեքստի լեզվական մատչելիությունն ու ընթեռնելիությունը կարևոր են սովորողի կողմից նյութի արդյունավետ ընկալման և տեղեկատվության հետ հետագա աշխատանքի համար: Հիմնավորումը հղում է կատարում նաև PISA 2025-ի արդյունքներին, որոնք, ըստ դրա, ընդգծում են ընթերցանության կարողությունների զարգացման շարունակական և համակարգված աշխատանքի անհրաժեշտությունը: Սակայն հիմնավորումն ինքն էլ նշում է, որ PISA-ի արդյունքները չեն կարող ուղղակիորեն վերագրվել դասագրքերի լեզվական մատչելիությանը կամ ընթեռնելիությանը, քանի որ սովորողների արդյունքների վրա ազդում են բազմաթիվ գործոններ: Հիմնավորման մեջ Հայաստանի արդյունքների կոնկրետ տվյալներ չեն բերվում, ուստի PISA-ն այստեղ հանդես է գալիս որպես ընդհանուր համատեքստ, ոչ թե ուղղակի պատճառ:

Նախագիծը 21-րդ կետի 3-րդ ենթակետը լրացնում է նոր պարբերությամբ, որն ունի երեք բաղադրիչ: Առաջին՝ բովանդակային և մեթոդական գնահատման փուլում դասագրքի տեքստի լեզվական մատչելիության և ընթեռնելիության գնահատումն իրականացվում է նաև Լեզվի կոմիտեի մշակած՝ հայերեն տեքստի ընթեռնելիության համաթիվը հաշվարկող գործիքով: Երկրորդ՝ գործիքի կիրառման արդյունքները կրում են գնահատմանն օժանդակող բնույթ և չեն կարող հիմք հանդիսանալ ուսումնական նյութը մերժելու համար: Երրորդ՝ ընթեռնելիության արդյունքների հիման վրա առարկայական հանձնաժողովը կարող է առաջարկել մինչև 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում ուսումնական նյութի համապատասխան հատվածների լրամշակում՝ պահպանելով դրանց գիտականությունը, բովանդակային ամբողջականությունը և չափորոշչին համապատասխանությունը: Այսինքն՝ գործիքը ավելանում է գնահատման մեջ որպես լրացուցիչ միջոց և չի փոխարինում գործող գնահատումը:

Փոփոխության նպատակը, ըստ հիմնավորման, դասագրքերի գնահատման ժամանակ ընթեռնելիության նկատմամբ համակարգված մոտեցում ձևավորելն է, ուսումնական նյութերի լեզվական մատչելիության բարելավումը և սովորողների կողմից տեքստերի առավել արդյունավետ ընկալման համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծելը: Ակնկալվող արդյունքների թվում հիմնավորումը նշում է լրացուցիչ և չափելի տեղեկատվության ստացումը, լրամշակման վերաբերյալ մասնագիտական առաջարկությունների ձևավորումը և դասագրքերի որակի շարունակական բարելավումը: Միաժամանակ նախագիծը չի փոխում դասագրքերի հաստատման հիմնական չափանիշները. գիտականության, բովանդակային ամբողջականության և չափորոշչին համապատասխանության պահանջները շարունակում են գործել, իսկ ընթեռնելիության արդյունքը ինքնին մերժման հիմք չէ:

Փոփոխության դրական կողմն այն է, որ ընթեռնելիության գնահատումը դառնում է ավելի չափելի և միասնական, քան միայն փորձագիտական դիտարկումը, իսկ հանձնաժողովը ստանում է կոնկրետ հատվածների լրամշակում առաջարկելու հստակ հիմք: Գործիքի արդյունքների օժանդակ բնույթը և լրամշակման ժամանակ գիտականության ու չափորոշչին համապատասխանության պահպանման պահանջը նվազեցնում են այն ռիսկը, որ տեքստի պարզեցումը կարող է վնասել բովանդակությանը կամ դասագրքի հաստատումը կախվի միայն թվային ցուցանիշից:

Կան նաև մի քանի հարցեր, որոնց մասին շահագրգիռ կողմերը պետք է կանխապես մտածեն: Առաջինը՝ նախագիծը չի սահմանում գործիքի կիրառման մեթոդաբանությունը, այն է՝ համաթվի հաշվարկման կարգը, արդյունքը գնահատելու չափանիշները, այն մասին, թե որ ցուցանիշն է համարվում խնդրահարույց, և թե գործիքը հանրության համար հասանելի կլինի՞, թե ոչ: Երկրորդը՝ լրամշակման առաջարկը ձևակերպված է որպես հանձնաժողովի հայեցողական իրավունք («կարող է առաջարկել»), և պարզ չէ՝ ով և ինչ կարգով է իրականացնում լրամշակումը, 10 աշխատանքային օրվա ժամկետը որ պահից է հաշվարկվում և ինչ հետևանք է ունենում առաջարկը չկատարելը՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ ընթեռնելիության արդյունքը մերժման հիմք լինել չի կարող: Երրորդը՝ այս ժամկետի և գնահատման ընթացակարգի մյուս ժամկետների փոխհարաբերությունը նախագծում չի բացահայտվում, ուստի այն պետք է ստուգել հրամանի գործող տեքստի հետ համադրությամբ: Չորրորդը՝ հիմնավորումը չի նշում, թե գործիքը արդեն փորձարկվել է դասագրքերի վրա և ինչ արդյունքներով, ինչպես նաև չի ներկայացնում ազդեցության գնահատման կամ կոնկրետ թիրախային ցուցանիշներ:

Ազդակիր են առարկայական հանձնաժողովները, որոնք ստանում են գնահատման լրացուցիչ գործիք և լրամշակում առաջարկելու հնարավորություն, ինչպես նաև դասագրքերի հեղինակներն ու հրատարակիչները, որոնց ուսումնական նյութերը կարող են ենթարկվել լրամշակման առաջարկների՝ կարճ ժամկետում: Գործնական դեր է ստանում նաև Լեզվի կոմիտեն՝ որպես գործիքի մշակող: Անուղղակիորեն ազդեցությունը վերաբերում է սովորողներին և ուսուցիչներին, քանի որ վերջնական նպատակը դասագրքային տեքստերի ավելի մատչելի լինելն է:

Հրամանն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից: Առանձին անցումային դրույթ նախատեսված չէ, ուստի ուժի մեջ մտնելու պահին արդեն ընթացող գնահատման գործընթացների նկատմամբ նոր կարգավորման կիրառման հարցը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ: Այդ պատճառով արդեն գնահատման փուլում գտնվող դասագրքերի հեղինակների և հրատարակիչների համար կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն հրամանի ուժի մեջ մտնելու օրը, այլև այն, թե իրենց դասագիրքը գնահատման որ փուլում է գտնվում: Տեղեկանքի համաձայն՝ նախագծի ընդունմամբ պետական բյուջեի ծախսերի ավելացում կամ նվազեցում չի նախատեսվում, և այլ նորմատիվ իրավական ակտեր ընդունելու անհրաժեշտություն չկա:

Սկզբնաղբյուր՝ https://www.e-draft.am/projects/10707/about

Նման վերլուծություններ

Քննարկվում է

Էլեկտրոնային առևտրի նոր օրենք. ինչ են պարտավոր լինելու առցանց հարթակներն ու վաճառողները

Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարարությունն առաջարկում է «Էլեկտրոնային առևտրի մասին» նոր օրենք և Քաղաքացիական օրենսգրքի փոփոխություններ։ Հարթակները պետք է ստուգեն վաճառողներին, գնորդին նախապես ցույց տան ամբողջական գինն ու առաքման ժամկետը, քննեն բողոքներն ու անօրինական ապրանքների մասին ահազանգերը։ Օրենքը ուժի մեջ կմտնի հրապարակումից վեց ամիս անց, իսկ գործող հարթակները կունենան ևս վեց ամիս։

Քաղաքացիական իրավունք · Այլ / Ընդհանուր

Քննարկվում է

Երեխայի խնամքի նպաստը կդառնա միասնական, իսկ արտերկրում երեք ամսից ավելի մնալը կդադարեցնի նպաստը

Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարությունը առաջարկում է փոխել ծննդյան, երրորդ և հաջորդ երեխայի ու մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի նպաստների կանոնները։ 2028 թվականից ծնված երեխաների համար խնամքի նպաստը կլինի միասնական չափով, իսկ ուշ դիմելու դեպքում նպաստը հետադարձ կնշանակվի միայն երեք ամսով։ Ծնողի կամ երեխայի՝ երեք ամսից ավելի արտերկրում լինելը կդադարեցնի նպաստը, բայց բանկում տարեկան հայտարարություն ստորագրելու պարտականությունը կվերանա։

Ընտանեկան իրավունք · Այլ / Ընդհանուր

Քննարկվում է

Մի ստորագրություն, մի վճար պակաս․ ինչ է փոխվելու բազմաբնակարան շենքերի գազամիացման ժամանակ

Նախագիծը բազմաբնակարան շենքերի բնակիչների և կազմակերպությունների համար վերացնում է գազամատակարարման ցանցին միանալու տեխնիկական պայմաններ ստանալու փուլում գազասպառման համակարգի սեփականատիրոջ գրավոր համաձայնության պահանջը։ Փոփոխության նպատակը բնակիչների համար ավելորդ վարչական և ֆինանսական խոչընդոտների, այդ թվում՝ համաձայնության դիմաց լրացուցիչ վճարների պահանջի նվազեցումն է։ Միաժամանակ, տեխնիկական և անվտանգության մյուս պահանջները պահպանվում են։

Այլ / Ընդհանուր