Ընտրակաշառքի համար պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը դառնում է պարտադիր

Առաջինը՝ 218-րդ հոդվածը սահմանում է «ընտրակաշառք ստանալը». երբ մարդն ինքն իր կամ ուրիշի համար ստանում, պահանջում, կամ ընդունում է առաջարկ կամ խոստում՝ գումար, գույք, ծառայություն կամ որևէ այլ առավելություն, այն պայմանով, որ մասնակցի ընտրությանը/հանրաքվեին, կամ քվեարկի որոշակի ձևով, կամ անվավեր դարձնի քվեաթերթիկը, կամ ընդհակառակը՝ հրաժարվի մասնակցելուց։ Երկրորդը՝ 219-րդ հոդվածը սահմանում է «ընտրակաշառք տալը». նույն բանը, բայց հակառակ կողմից՝ երբ մարդն առաջարկում, խոստանում կամ տալիս է այդ կաշառքը ընտրողին։ Երրորդը՝ 220-րդ հոդվածը սահմանում է «ընտրակաշառքի միջնորդությունը». երբ մարդը միջնորդում է կաշառք տվողի և կաշառք ստացողի միջև՝ օգնում է համաձայնության գալ, կամ ինքն է փոխանցում կաշառքի առարկան։ Չորրորդը՝ 221-րդ հոդվածը սահմանում է ընտրության կամ հանրաքվեի ընթացքում «բարեգործության քողի տակ» կաշառելը. երբ թեկնածուն, կուսակցության անդամը կամ նրանց ներկայացուցիչը ընտրողներին անվճար կամ արտոնյալ պայմաններով գումար, սնունդ, ապրանք կամ ծառայություն է տալիս (բացառությամբ մինչև 3000 դրամ արժողությամբ քարոզչական նյութերի, ինչպիսիք են թեկնածուի անունով թերթիկները), կամ բարեգործության հետ միաժամանակ նախընտրական քարոզչություն է անում։

Այս չորս հանցագործությունների համար արդեն նախկինում կար պատիժ (ազատազրկում, տարբեր ժամկետներով, կախված հոդվածից և ծանրացնող հանգամանքներից՝ խմբով կատարում, պաշտոնեական լիազորությունների օգտագործում)։ Այն, ինչ կոնկրետ փոխվում է այս օրենքով, հետևյալն է. մինչ այժմ դատարանը կարող էր (բայց պարտավոր չէր) լրացուցիչ պատժի տեսքով զրկել դատապարտյալին պետական քաղաքական, համայնքային քաղաքական կամ ինքնավար պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից։ Հիմա, հենց այս չորս հոդվածների համար, այդ զրկումը դառնում է պարտադիր, ոչ թե դատարանի ընտրությամբ։ Սա ապահովվում է երկու ընդհանուր բնույթի հոդվածով (57 և 61), որոնք թույլ են տալիս Հատուկ մասին սահմանել այս պատիժը որպես պարտադիր, և փակում են այն հնարավոր բացը, որով դատարանը կարող էր բաց թողնել պատիժը, եթե գործնականում անիմաստ թվար։ Կոնկրետ ժամկետներն են՝ 218-րդ հոդվածի 1-ին մասով (կաշառք ստանալը, մեկ անձի կողմից)՝ մինչև 3 տարի, 2-րդ մասով (խմբով, նախնական համաձայնությամբ)՝ մինչև 4 տարի. 219-րդ հոդվածի 1-ին մասով (կաշառք տալը)՝ մինչև 4 տարի, 2-րդ մասով (խմբով)՝ մինչև 5 տարի. 220-րդ հոդվածի 1-ին մասով (միջնորդություն)՝ մինչև 3 տարի, 2-րդ մասով (եթե միջնորդն օգտագործել է իր իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները)՝ մինչև 4 տարի. 221-րդ հոդվածով (բարեգործության քողի տակ կաշառք)՝ մինչև 4 տարի։

Գործնականում սա նշանակում է հետևյալը. եթե մարդը դատապարտվում է ընտրակաշառքի (ստանալու, տալու, միջնորդելու կամ բարեգործության քողի տակ տալու) համար, դատարանն այլևս ընտրության հնարավորություն չունի՝ պատժի հետ մեկտեղ նա ավտոմատ կկորցնի պետական կամ համայնքային քաղաքական պաշտոն, կամ ինքնավար պաշտոն (օրինակ՝ դատավորի, դատախազի, Մարդու իրավունքների պաշտպանի) զբաղեցնելու իրավունքը՝ նշված ժամկետով։

Դատարանի հայեցողությունը հանելը երկու ուղղությամբ է ազդում։ Այն կողմը, որ կարող է կանխել խնդիրներ. մինչ այժմ, նույնիսկ դատապարտման դեպքում, դատարանը կարող էր չկիրառել պաշտոնից զրկելը, և հենց այս կետում կար հայեցողության չարաշահման հնարավորություն՝ քաղաքականապես կապված մարդու համար մեղմ մոտեցում, ուրիշի համար՝ խիստ։ Պարտադիր դարձնելով պատիժը՝ այս անհավասարության հնարավորությունը փակվում է. մեկ անգամ դատապարտվելուց հետո՝ արդյունքը միշտ նույնն է, անկախ նրանից, թե ով է դատապարտվածը։ Սա նաև կոնկրետ նպատակային է. ընտրակաշառքի կազմակերպման հիմնական դրդապատճառը գրեթե միշտ քաղաքական պաշտոն ստանալն է կամ պահպանելը, ուստի հենց այդ պաշտոնից ավտոմատ ու երաշխավորված հեռացումը (այլ ոչ թե դատարանից դատարան փոփոխվող որոշում) ուղղակիորեն խոցում է հանցագործության դրդապատճառը։

Այն կողմը, որ կարող է խնդիր առաջացնել, հետևյալն է. հայեցողությունը հանելով՝ դատարանն այլևս չի կարող տարբերակել, ասենք, մեծածավալ սխեմա կազմակերպած թեկնածուին և փոքր դեր ունեցող միջնորդին (օրինակ՝ նախընտրական շտաբի շարքային աշխատակցին, ով մեկ անգամ փոխանցել է կաշառքի առարկան)։ Երկուսն էլ, նույն հոդվածով դատապարտվելու դեպքում, ստանում են նույն տիպի պարտադիր հետևանք, նույնիսկ եթե դատարանը կցանկանար նրանց միջև տարբերություն դնել հենց այս կոնկրետ պատժատեսակի հարցում։ Երկրորդ՝ քանի որ բուն օրենքի խստացումն ինքնին ոչինչ չի փոխում քննության և մեղադրանք առաջադրելու փուլում, դրա իրական կանխարգելիչ ազդեցությունը կախված է նրանից, թե որքան հետևողականորեն են իրավապահ մարմիններն ընդհանրապես հայտնաբերում ու քննում ընտրակաշառքի դեպքերը. խիստ պատիժը թղթի վրա ինքնաբերաբար չի նշանակում ավելի շատ բացահայտված դեպքեր։ Երրորդ՝ 221-րդ հոդվածը, որը սահմանում է «բարեգործության հետ միաժամանակ քարոզչություն իրականացնելը» որպես հանցագործության մաս, բավական լայն ձևակերպում ունի. քանի որ հիմա դրա հետևանքը ոչ միայն ազատազրկումն է, այլև ավտոմատ ու պարտադիր հեռացումը քաղաքական կարիերայից, սխալ կամ չափազանց լայն մեկնաբանության գինը թեկնածուի կամ կուսակցության ներկայացուցչի համար էականորեն ավելի բարձր է դառնում, քան նախկինում։