Դատավճիռներում այլևս չեն կրկնվի ապացույցները ամբողջությամբ

Գործող կարգավորումն ասում է, որ նկարագրական մասում պետք է նշվեն դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները (ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված կարգով և կարող են հիմք ծառայել դատարանի եզրակացության համար)։ Գործնականում սա մեկնաբանվում է որպես պարտավորություն՝ ապացույցի ամբողջ բովանդակությունը բառ առ բառ վերարտադրել դատավճռի տեքստում։

Նախագիծը սա փոխում է. հոդվածում կավելանա «առանց դրանց բովանդակության բացահայտման» ձևակերպումը։ Այսինքն՝ դատարանը կշարունակի թվարկել, թե ինչ ապացույցներ է հետազոտել (վկայի ցուցմունք, փորձագիտական եզրակացություն, փաստաթուղթ), բայց այլևս պարտավոր չի լինի կրկնել դրանց ամբողջ բովանդակությունը հենց այս հատվածում։ Ինչպես դատարանն է հասել իր եզրակացություններին, դա կշարադրվի դատավճռի մյուս, արդեն գոյություն ունեցող հատվածներում՝ փաստական հանգամանքներում (հաստատված կամ հերքված փաստերում) և պատճառաբանական մասում (որտեղ բացատրվում է եզրակացության իրավական հիմքը)։

Հիմնավորման համաձայն՝ ներկայիս կարգով նույն ապացույցը դատավճռի մեջ փաստացի կրկնվում է մինչև երեք անգամ. նախ՝ երբ պարզապես թվարկվում է, հետո՝ երբ ցույց է տրվում, թե որ մասն է հաստատել կոնկրետ փաստը, և վերջում՝ երբ դատարանը ձևակերպում է վերջնական եզրակացությունը։ Քանի որ ապացույցներն արդեն իսկ գործում են և արտացոլված են դատական նիստի արձանագրության մեջ, հեղինակների կարծիքով պետք չէ դրանք երրորդ անգամ ամբողջությամբ գրել դատավճռում։ Նպատակն է կրճատել դատավճիռների պատրաստման ժամանակը և նվազեցնել դատարանների ծանրաբեռնվածությունը՝ դրանով նպաստելով գործերի քննության ողջամիտ ժամկետների պահպանմանը։

Փոփոխությունն ուղղակիորեն կազդի բոլորի վրա, ովքեր ներգրավված են կամ կլինեն քրեական գործով՝ մեղադրյալների, տուժողների և նրանց փաստաբանների վրա։ Հատկապես կարևոր է սա բողոքարկման փուլում. մինչ այժմ վերաքննիչ կամ վճռաբեկ դատարան դիմող կողմը ապացույցի ողջ բովանդակությունը կարող էր տեսնել հենց դատավճռից, իսկ այսուհետ դրա համար հարկ կլինի դիմել գործի նյութերին կամ դատական նիստի արձանագրությանը։

Գաղափարն ինքնին տրամաբանական է, բայց ունի մի քանի խոցելի կետ։ Առաջինը՝ դատավճիռն ինքնին կդառնա ավելի քիչ ինքնաբավ փաստաթուղթ. հիմա ցանկացած մարդ կարող է ամբողջությամբ հասկանալ գործի ապացուցողական հիմքը՝ պարզապես դատավճիռը կարդալով, իսկ սովորական քաղաքացու համար գործի նյութերին կամ արձանագրությանը հասանելիությունը միշտ չէ, որ հեշտ է։ Երկրորդը՝ «առանց բովանդակության բացահայտման» ձևակերպումն ինքնին անորոշ է. չի հստակեցվում՝ արդյոք բավական է միայն ապացույցի անվանումն ու տեսակը նշել, թե անհրաժեշտ է կարճ ամփոփել դրա էությունը։ Այս անորոշությունը ռիսկ է պարունակում, որ տարբեր դատավորներ տարբեր կերպ կկիրառեն նույն նորմը, ինչը կարող է հանգեցնել նոր բողոքարկումների։

Կա նաև հարց, թե որքանով է խնդիրն իրականում լուծվում, և ոչ թե պարզապես տեղափոխվում։ Փոփոխությունը վերաբերում է միայն նկարագրական մասի մեկ կետին, մինչդեռ դատարանը դեռ պիտի մյուս հատվածներում բացատրի, թե որ ապացույցի հիման վրա է հասել իր եզրակացություններին։ Հնարավոր է, որ նույն ծավալուն տեքստը պարզապես տեղաշարժվի դատավճռի մի մասից մյուսը, փոխանակ իրապես կրճատվելու։ Բացի այդ, նախագիծը չի պարունակում անցումային դրույթ, որը հստակեցներ՝ նոր կանոնը կկիրառվի՞ արդեն ընթացքի մեջ գտնվող գործերի, թե միայն նոր դատաքննությունների նկատմամբ