Էլեկտրամեքենաների ներմուծման քվոտան կավելանա 2026-ին. ինչ է սա նշանակում

Կառավարությունը նախագիծ է պատրաստել, որով 2026 թվականին Հայաստան կարելի կլինի ներմուծել ևս 5000 հատ էլեկտրամեքենա՝ առանց մաքսատուրքի (0%)։ Սա ավելացվում է արդեն գործող քվոտային։ Փոփոխության պատճառը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ, այն կառույցը, որի անդամ է նաև Հայաստանը)՝ 2026 թվականի հուլիսի 9-ի որոշումն է, որով Հայաստանին հատկացվել է այս լրացուցիչ 5000 մեքենայի քվոտան։ Կառավարությունն այժմ պարզապես տեղայնացնում է այդ որոշումը՝ փոփոխելով 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի իր N 1971-Ն որոշման թվերը։

Կոնկրետ ինչ է փոխվում․ ընդհանուր քվոտան 2026 թվականի համար 15 000 հատից դառնում է 20 000 հատ (+5000)։ Այս 5000-ից մինչև 4500 հատը կարող են ներմուծել ֆիզիկական անձինք, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատերերն ու ընկերությունները, որոնք ուղղակի պայմանագիր չունեն մեքենայի արտադրող գործարանի հետ, այսինքն՝ սովորական ներմուծողները, ոչ թե պաշտոնական դիլերները։ Մնացած՝ մինչև 500 հատը, վերապահված է նրանց, ովքեր ունեն ուղղակի դիլերական պայմանագիր արտադրողի հետ և ապացուցում են, որ ունեն գործարանային երաշխիքային սպասարկում, հետերաշխիքային տեխնիկական սպասարկում, գործարանից ստացած ծրագրային ապահովում և սեփական կամ վարձակալված փակ սպասարկման կայան։

Մաքսատուրքը մնում է 0%, ինչպես մինչ այժմ, և որոշումն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։

Առավելություններից է այն, որ ավելի շատ էլեկտրամեքենա կմտնի Հայաստան առանց մաքսատուրքի, ինչը գնային առումով ձեռնտու է գնորդներին։ Սա նաև համապատասխանում է կառավարության արդեն հայտարարած նպատակին՝ նվազեցնել վնասակար արտանետումները և զարգացնել «կանաչ» տնտեսությունը։ Փաստաթղթի համաձայն՝ պետբյուջեից նոր գումար պետք չէ հատկացնել։ Բացի այդ, նրանք, ովքեր ապահովում են իրական երաշխիք և սպասարկում, ունեն առանձին, երաշխավորված քվոտա, թեև փոքր, ինչը որոշակիորեն խրախուսում է որակյալ սպասարկումը։

Կան նաև հարցեր, որոնց փաստաթուղթն ուղղակիորեն չի անդրադառնում։ Քվոտայի մեծ մասը՝ 5000-ից մինչև 4500 հատը, նախատեսված է նրանց համար, ովքեր ուղղակի կապ չունեն մեքենայի արտադրող գործարանի հետ։ Սա նշանակում է, որ այս մեքենաների մեծ մասը Հայաստան կմտնի առանց գործարանային երաշխիքի և առանց երաշխավորված պաշտոնական սպասարկման, և միայն 500 հատն է ունենալու այդ երաշխիքը։

Ինչ վերաբերում է «առանց լրացուցիչ ծախսի» ձևակերպմանը, դա ճիշտ է այն իմաստով, որ նոր գումար չի հատկացվում, բայց 0% մաքսատուրքը փաստացի նշանակում է, որ պետությունը հրաժարվում է այն մաքսատուրքից, որը կստանար այլ դեպքում։ Սա տարբեր բան է, քան ուղղակի ծախսը, բայց արժե նկատի ունենալ։

Նաև արժե հաշվի առնել, որ այս փոփոխությունը հիմնականում կրում է կիրառական բնույթ․ Հայաստանը միայն տեղայնացնում է ԵԱՏՄ-ի արդեն կայացրած որոշումը՝ քանակների ու պայմանների առումով քիչ ազատություն ունենալով։

Հիմնական շահառուներն են ֆիզիկական անձինք և փոքր ներմուծողները, ովքեր ցանկանում են էլեկտրամեքենա բերել առանց դիլերական պայմանագրի, քանի որ նրանք են ստանում մինչև 4500 հատի քվոտան՝ 0% մաքսատուրքով։ Պաշտոնական դիլերները, ովքեր ունեն ուղղակի պայմանագիր արտադրողի հետ, ունեն ավելի փոքր, բայց երաշխավորված՝ 500-հատանոց քվոտա։ Պետբյուջեի համար ուղղակի լրացուցիչ ծախս չի նախատեսվում։